କେରଳ: କେଶବାନନନ୍ଦ ଭାରତୀ ଆଉ ନାହାଁନ୍ତି । ୭୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ  କେରଳର ଏଦାନିର ମଠରେ ସେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି । ପୋଲିସ ପକ୍ଷରୁ ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, କୌଣସି ରୋଗରେ ନୁହେଁ ବରଂ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି । ରବିବାର ଭୋର୍ ୩ଟା ୩୦ ମିନିଟରେ ସେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଛନ୍ତି । ତେବେ କେଶବାନନ୍ଦ ଭାରତୀ କିଏ ?

କିଏ କେଶବାନନ୍ଦ ଭାରତୀ ?

ଦିନେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇ ନ୍ୟାୟ ଭିକ୍ଷା କରି ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଥିଲେ । ନ୍ୟାୟର ଅନ୍ତରାଳେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ଶୁଣାଣି କେବଳ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ଭାରତର ପ୍ରତିଟି ନାଗରିକ ପାଇଁ ବରଦାନ ହୋଇ ବର୍ଷିଥିଲା । ଯାହାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଆଧାରରେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ଟାଣିଥିଲା ସଂସଦ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣରେଖା  ଓ କହିଥିଲେ ସଂସଦ ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ମେଳି  । ସବୁ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ଓ ସଂଶୋଧନର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ରହିଛି,ଏପରିକି ମୌଳିକ ଅଧିକାରରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରିବେ । ମାତ୍ର ଏହି ସୀମାହୀନ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ସମ୍ୱିଧାନର ମୂଳତତ୍ତ୍ୱକୁ ବଦଳାଇପାରିବ ନାହିଁ । ସମ୍ୱିଧାନର ବେସିକ୍ ଷ୍ଟ୍ରକଚରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାର ଅଧିକାର ସଂସଦ ପାଖରେ ନାହିଁ । ଏପରିକି ସମ୍ୱିଧାନ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବେସିକ୍ ଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚରକୁ ବଦଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ । ତେବେ ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଅଧ୍ୟାୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଯାହା ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଭୁଲ ଭଟକାକୁ ଖୋଜି କାଢିବା ଓ ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ଠିକ ବାଟରେ ପରିଚାଳିତା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ହିଁ ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ସ୍ଥାପିତ । ଏସବୁ ହୋଇଛି କେବଳ ଏକ ଅଭିଯୋଗ ଆଧାରରେ  । ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଥିଲେ କେଶବାନନ୍ଦ ଭାରତୀ ।

କ’ଣ ଘଟିଥିଲା ?

ସମ୍ୱିଧାନ କୁହେ , ଧାରା ୩୬୮ ଆଧାରରେ ସଂସଦ ସମ୍ୱିଧାନର ସଂଶୋଧନ କରିବ । ଏପରିକି ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ମଧ୍ୟ ସଂଶୋଧନ କରିବାର କ୍ଷମତା ରହିଛି ସଂସଦ ପାଖରେ । ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ସଂଶୋଧନ କରିବାର ଅଧିକାର ଇନ୍ଦିରାଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ୨୪ତମ ସମ୍ୱିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ପରେ ସଂସଦକୁ ମିଳିଥିଲା । ପରେ ୨୫ ତମ ସଂଶୋଧନ ଆଇନରେ ନାଗରିକଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିଗତ ଅଧିକାରକୁ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଛଡ଼ାଇ ନିଆଯାଇଥିଲା । ଅର୍ଥାତ୍ ସରକାର ଚାହିଁଲେ ଭୂମି ସଂସ୍କାର ଆଣି ନାଗରିକଙ୍କଠାରୁ ସମ୍ପତ୍ତି ହାତେଇପାରିବେ । ସରକାର ଏହି ଆଇନ ଆଣିବା ପରେ କେରଳ ସରକାର ୨ଟି ଭୂମି ସଂସ୍କାର ଆଇନ ଆଣି ଅନେକ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥାନ ଅକ୍ତିଆର କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଲେ ।  ଏହାପରେ କେଶବାନନ୍ଦ ଭାରତୀଙ୍କ ଅଧିନରେ ଥିବା ମଠକୁ ମଧ୍ୟ ସରକାର ନିଜ ଅଧିନସ୍ଥ କରି ନେଇଥିଲେ । କେରଳ ସରକାରଙ୍କ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବିରୋଧ କରି କେଶବାନନ୍ଦ ଭାରତୀ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହେଲେ ।

କ’ଣ କହିଲେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ?

୧୯୭୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୩ରେ ପ୍ରଥମ ଥର ଟ୍ରାଏଲ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଶୁଣାଣି ଆସିଥିଲା ୧୯୭୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୩ । ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ  କେରଳ ସରକାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବେଆଇନ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ କେଶବାନନ୍ଦ ଭାରତୀଙ୍କ ସପକ୍ଷରେ ଶୁଣାଣି କଲେ । ୧୩ ଜଣିଆ ଖଣ୍ଡପୀଠ ୭-୬ରେ ମତ ପୋଷଣ କରିଥିଲା । ଶୁଣାଣିରେ କୁହାଯାଇଥିଲା, ସମ୍ୱିଧାନର ଧାରା ୨୬ (ମୌଳିକ ଅଧିକାର) ଅନୁଯାୟୀ, ଧର୍ମୀୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ପ୍ରଭୂତ୍ୱ ଜାହିର କରିବାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର । କୌଣସି ସରକାର ଆଇନ ଆଣି ଏହାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ପାରିବେ ନାହିଁ । ଏହା ସମ୍ୱିଧାନର ମୂଳତତ୍ତ୍ୱ (ବେସିକ୍ ଷ୍ଟ୍ରକଚର୍) ।  ଏହି ମୂଳତତ୍ତ୍ୱ – ସମାନତା, ସ୍ୱାଧୀନତା, ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଧର୍ମ ନିରପେକ୍ଷତାର ସୁରକ୍ଷା କରେ । ଏଣୁ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା ବେଳେ ସରକାର ଏସବୁର ଧ୍ୟାନ ରଖନ୍ତୁ । କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ସରକାର ସମ୍ୱିଧାନର ବେସିକ୍ ଷ୍ଟ୍ରକଚର୍ ଅଫ୍ ଡକ୍ଟରାଇନକୁ ବଦଳାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ । ମୌଳିକ ଅଧିକାରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହିଁ ସମ୍ୱିଧାନର ମୂଳତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ । ସେହିଭଳି କେଉଁଟି ବେସିକ୍ ଷ୍ଟ୍ରକଚର୍ ଓ କେଉଁଟି ନୁହେଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବେ ।