ନନ୍ଦିଘୋଷ ବ୍ୟୁରୋ: ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ନିରନ୍ତର ନୂତନ ରେକର୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ଚାଲିଛି। ନିକଟରେ “ବନ୍ଦେ ଭାରତ ସ୍ଲିପର”ର ଶୁଭାରମ୍ଭ ତାରିଖ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଖୁବଶୀଘ୍ର ଆଉ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଟ୍ରେନର ପରୀକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ କରିବ ଯାହା “ବନ୍ଦେ ଭାରତ”କୁ ମଧ୍ୟ ପଛରେ ପକାଇବ, କାରଣ ଏହା ଡିଜେଲ କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରେ ଚାଲିବ ନାହିଁ କାରଣ ଏହା ପାଣିରେ ଚାଲିବ। ହଁ ଆମେ ଏକ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ ବିଷୟରେ କହୁଛୁ। ଏହାର ଟ୍ୟାଙ୍କରଗୁଡ଼ିକୁ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ପାଇଁ ପରୀକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଛି।

ରେଳ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ ହରିୟାଣାର ଜିନ୍ଦରେ ଥିବା ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟକୁ କେବଳ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ରିଫିଲିଂ ପାଇଁ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି। ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍‌ର ବୈଷୟିକ ପରୀକ୍ଷଣ ଖୁବ୍‌ଶୀଘ୍ର ଆରମ୍ଭ ହେବ। ଟ୍ରେନ୍‌ର ନିୟମିତ ପରୀକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହେବ।

ପ୍ଲାଣ୍ଟରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନର ଟ୍ୟାଙ୍କରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଭର୍ତ୍ତି କରିବାର ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ସିଲିଣ୍ଡରଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମାନଦଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଚାପ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା। ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ପରୀକ୍ଷଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରାପଦ ଏବଂ ବୈଷୟିକ ଭାବରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଟ୍ରେନକୁ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଟ୍ରାକରେ ଚାଲିବା ପାଇଁ ପଥ ପରିଷ୍କାର କରିଥାଏ। ଏହି ଟ୍ରେନରେ ମୋଟ 27ଟି ସିଲିଣ୍ଡର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି।

ସିଲିଣ୍ଡରଗୁଡ଼ିକର କ୍ଷମତା କେତେ?

ଟ୍ରେନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସିଲିଣ୍ଡରରେ 8,400 କିଲୋଗ୍ରାମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଗ୍ୟାସ କ୍ଷମତା ରହିଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଟ୍ରେନଟି ଏକ ସମୟରେ ମୋଟ 226,800 କିଲୋଗ୍ରାମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ବହନ କରିପାରିବ। ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନଟି 360 କିଲୋଗ୍ରାମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରାୟ 180 କିଲୋମିଟର ଯାତ୍ରା କରିବ। ଦେଶର ପ୍ରଥମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନର ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ହରିୟାଣାର ଜିନ୍ଦ-ସୋନିପତ ରୁଟ୍ (ପ୍ରାୟ 90 କିଲୋମିଟର) ରେ କରାଯିବ। ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ରିଫିଲିଂ ପରୀକ୍ଷଣ ସଫଳ ହୋଇଛି, ଏବଂ ପରୀକ୍ଷଣ ରନ୍ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬ ରେ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି। ଏହି ଟ୍ରେନରେ ୨୭ଟି ସିଲିଣ୍ଡର ଲାଗିଛି, ଯାହାର ମୋଟ କ୍ଷମତା ୨୨୬.୮ କିଲୋଗ୍ରାମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍। ଏହି ଟ୍ରେନ୍ ୩୬୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ସହିତ ୧୮୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ। ଯଦି ଏହା ସଫଳ ହେଇଯାଏ ତାହେଲେ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରଡଗେଜ୍ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ, ରିଫିଲିଂ ସମୟରେ ଚାପ, ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ଲିକେଜ୍ ସମେତ ସମସ୍ତ ବୈଷୟିକ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯିବ। ସମସ୍ତ ପାରାମିଟର ଯାଞ୍ଚ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଗ୍ୟାସ୍ ରିଫିଲିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରାଯିବ।

ରେଳବାଇର ଯୋଜନା କ’ଣ?

ରେଳ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ ଚଲାଇବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପରିବେଶକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା। ତେଣୁ ଏହି ଇଞ୍ଜିନ୍ ପାହାଡ଼ି ଅଞ୍ଚଳରେ ରୁଟ୍ରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଇଞ୍ଜିନର କୌଣସି ପରିବେଶଗତ ପ୍ରଭାବ ନପଡ଼ିବ ।

କେଉଁ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍‌କୁ ଉନ୍ନତ କରିବେ?

ଜର୍ମାନୀ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବଂ ସ୍ୱିଡେନ ସମେତ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଦେଶ ପରି ଭାରତ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ ଚଲାଇବ। ଦେଶର ପ୍ରଥମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ ର ବାଣିଜ୍ୟିକ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି 2028 ସୁଦ୍ଧା ସମାପ୍ତ ହେବ। ତେଣୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ଚାଲୁଥିବା ଟ୍ରେନ୍ ଗୁଡ଼ିକର ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଛି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର ସର୍ବଶେଷ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାକୁ ଏହି ଟ୍ରେନ୍ ରେ ସାମିଲ କରାଯାଇପାରିବ।

ଦେଶରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ କାର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି

ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ କାରଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ। ଜାପାନ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ଏହି ଦିଗରେ ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସରକାର ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ କାରଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଷ୍ଟେସନ୍ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ କିଛି ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ସୀମିତ ସଂଖ୍ୟାରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ କାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ଭାରତ ମଧ୍ୟ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ କାର ପ୍ରଚଳନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି, କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପରୀକ୍ଷଣ କରୁଛନ୍ତି।

ଟ୍ରେନର ବେଗ କେତେ ହେବ?
ସର୍ବାଧିକ ଗତି ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତି ୧୧୦-୧୫୦ କିଲୋମିଟର ହେବ। ଜିନ୍ଦରୁ ସୋନିପତ ୯୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ପ୍ରାୟ ୧ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଅତିକ୍ରମ କରାଯିବ।
ଏହି ଟ୍ରେନ୍ କ’ଣ ପ୍ରକୃତରେ ପାଣିରେ ଚାଲିଥାଏ?
ହଁ, ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ। ହାଇଡ୍ରୋଜେନ ଗ୍ୟାସ + ଅମ୍ଳଜାନ (ଇନ୍ଧନ କୋଷରେ)
ଏହି ଟ୍ରେନ୍ ପରିବେଶ ଏବଂ ଦେଶ ପାଇଁ କେତେ ଲାଭଦାୟକ?
ଏହା ଡିଜେଲ ଟ୍ରେନକୁ ବଦଳାଇବ, ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ କରିବ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଆମଦାନୀ ହ୍ରାସ କରିବ। ଭାରତରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଇପାରିବ।